De Belgische politicus Van Hoecke presenteerde deze week een nieuwe veiligheidsbrochure. Het plan wil dat criminele winsten sneller worden opgespoord en afgepakt. De voorstellen richten zich op politie, justitie en lokale besturen in België. Dat raakt ook aan de Europese AI-verordening gevolgen overheid, zeker waar digitale opsporing en data worden ingezet.
Focus op criminele winsten
De brochure zet het afpakken van misdaadgeld centraal. Het doel is dat geldstromen vroeg worden opgespoord en snel worden bevroren. Daardoor komt er meer terug naar slachtoffers en minder terecht bij criminele netwerken.
De aanpak past bij recente EU-afspraken over opsporing en confiscatie. Europese regels maken grensoverschrijdende bevriezing en inbeslagname makkelijker. België en Nederland moeten die afspraken vertalen naar nationale procedures en IT-koppelingen.
Financieel onderzoek vraagt goede samenwerking tussen politie, parket en de financiële inlichtingeneenheid. Banken en betaaldiensten leveren daarbij meldingen van ongebruikelijke transacties. Heldere normen voor gegevensdeling en bewaartermijnen blijven nodig.
“Criminaliteit mag niet langer lonen.”
Snellere strafrechtelijke keten
De voorstellen mikken op kortere doorlooptijden in de strafketen. Snellere beslissingen over beslag en schadevergoeding geven slachtoffers duidelijkheid. Ook veelplegers zouden sneller voor de rechter moeten komen.
Daarvoor zijn digitale strafdossiers en uniforme werkprocessen nodig. Minder papier en beter zaakbeheer besparen tijd bij politie en parket. Extra capaciteit en opleiding helpen om nieuwe werkwijzen blijvend te maken.
Publieke verantwoording hoort daar bij. Indicatoren zoals doorlooptijd, recidive en teruggevorderde bedragen maken beleid toetsbaar. Open rapportages vergroten het vertrouwen van burgers.
Digitale opsporing met waarborgen
Steeds meer misdaad speelt online, zoals phishing en geldezels. Opsporing gebruikt daarom data-analyse en soms algoritmen, systemen die patronen in grote datasets herkennen. Zulke inzet moet doelgericht, beperkt en controleerbaar zijn.
De AVG eist dataminimalisatie, heldere doelen en goede beveiliging, zoals versleuteling. Organisaties moeten risico’s vooraf toetsen met een gegevensbeschermingseffectbeoordeling. Logging en onafhankelijke audits helpen misbruik te voorkomen.
De nieuwe AI-verordening plaatst politietoepassingen vaak in de hoog-risicoklasse, met extra eisen. Realtime biometrische identificatie in de openbare ruimte is in principe verboden, met beperkte uitzonderingen en rechterlijke toetsing. Dit dwingt tot terughoudendheid en transparantie bij inzet van geavanceerde technologie.
AI-verordening raakt overheid
Voor overheden betekent de AI-verordening, op het moment van schrijven gefaseerd ingevoerd, nieuwe plichten. Denk aan risicobeheer, documentatie en mensenlijk toezicht bij algoritmen. Leveranciers moeten technische dossiers leveren; afnemers moeten het gebruik verantwoord inrichten.
Bij politiedata gelden bovendien specifieke wetten, zoals de regels voor politiegegevens. Alleen strikt noodzakelijke data mogen worden verwerkt. Toegang moet worden beperkt en voorzien van periodieke herbeoordeling.
Europol en Eurojust ondersteunen internationale zaken, maar nationale waarborgen blijven leidend. Duidelijke protocollen voor grensoverschrijdende data-uitwisseling voorkomen juridische gaten. Zo blijft bewijs bruikbaar én rechtmatig.
Lokale uitvoering en budget
Gemeenten en politiezones voeren veel maatregelen uit in de praktijk. Denk aan wijkteams, cameranetwerken en samenwerking met zorg en jeugdhulp. Heldere rolverdeling voorkomt dat taken blijven liggen.
Projecten vragen structureel budget, niet alleen pilots. Investeren in onderhoud, software-updates en training is net zo belangrijk als aanschaf. Zonder beheer verliest techniek snel waarde.
Lokale besturen hebben een functionaris gegevensbescherming nodig, op het moment van schrijven verplicht onder de AVG. Deze toezichthouder bewaakt privacy bij nieuwe tools. Publieke registers van verwerkingen verhogen de transparantie.
Meten en publiek verantwoorden
Beleid werkt alleen als het meetbaar is. Stel doelen voor minder recidive, kortere doorlooptijd en hogere schadevergoeding aan slachtoffers. Publiceer de uitkomsten per kwartaal in een eenvoudig dashboard.
Laat algoritmen onafhankelijk toetsen op bias en foutmarges. Beschrijf beknopt hoe een model werkt, met heldere uitleg in B1-taal. Burgers moeten kunnen begrijpen welke rol data en systemen spelen.
Nationale toezichthouders houden toezicht, zoals de Gegevensbeschermingsautoriteit in België en de Autoriteit Persoonsgegevens in Nederland. Zij kunnen bindende aanwijzingen geven bij fouten of risico’s. Vroegtijdig overleg met deze instanties voorkomt vertraging bij invoering.
