NCC Group publiceert zijn Monthly Threat Pulse over februari 2026. Het cybersecuritybedrijf analyseert wereldwijde aanvallen, met focus op ransomware en datadiefstal. De resultaten zijn relevant voor Nederlandse organisaties en Europese instellingen onder NIS2 en de AVG. Dit roept ook vragen op over Europese AI-verordening gevolgen overheid en bedrijven, en welke maatregelen nu werken.
Ransomware blijft dominante dreiging
NCC Group ziet dat ransomware in februari 2026 een van de meest zichtbare dreigingen blijft. Criminelen versleutelen gegevens en stelen tegelijk kopieën om druk op te voeren. Die aanpak heet dubbele afpersing en vergroot de kans op schade voor organisaties. Losgeld betalen is geen garantie op herstel of verwijdering van gestolen data.
De criminele keten is intussen professioneel georganiseerd, met tussenpersonen die toegang verkopen en onderhandelaars die druk opvoeren. Doelen zijn vaak organisaties met complexe toeleveringsketens en weinig overzicht op hun systemen. Ook leveranciers krijgen klappen, wat weer doorwerkt naar klanten. Zo kan één inbraak snel uitgroeien tot een ketenincident.
Voor Nederland en de EU zijn sectoren met 24/7-dienstverlening extra kwetsbaar, zoals zorg, industrie en lokale diensten. Uitval raakt burgers direct en zet bestuurders onder druk om snel te herstellen. Dat benadrukt het belang van basisbeveiliging en getest herstelbeleid. Zonder die basis lopen kosten en uitval snel op.
Ransomware is gijzelsoftware die bestanden versleutelt en pas na betaling weer vrijgeeft, vaak met de extra dreiging om gestolen data te publiceren.
Aanvalspad vaak ongewijzigd
De eerste stap is vaak phishing: misleidende e-mails of berichten die inloggegevens ontfutselen of een kwaadaardige klik uitlokken. Ook telefonisch bedrog en nepadvertenties komen voor. Daarna misbruiken aanvallers zwakke wachtwoorden of hergebruikte logins. Multifactorauthenticatie (MFA) ontbreekt dan vaak of is slecht ingesteld.
Ongepatchte systemen en slecht beveiligde externe toegang, zoals remote desktop of oude VPN-servers, blijven een groot risico. Een bekende tactiek is laterale beweging: na binnenkomst verplaatsen criminelen zich stilletjes door het netwerk. Zij zoeken hoge rechten, back-ups en cruciale systemen. Hoe minder rechten een gebruiker standaard heeft, hoe moeilijker dit wordt.
NCC Group benadrukt het nut van basishygiëne: snel patchen, MFA overal en streng rechtenbeheer. Segmentatie beperkt schade als er toch een inbraak is. Ook het uitschakelen van verouderde diensten helpt. Kleine ingrepen kunnen zo een groot verschil maken.
AI versterkt beide kanten
Criminelen gebruiken generatieve kunstmatige intelligentie om geloofwaardige teksten, stemmen en beelden te maken. Daardoor lijken phishingmails of helpdeskoproepen echter en persoonlijker. Deepfakes maken misleiding bij betaalverzoeken of identiteitscontrole makkelijker. Dit vergroot de druk op medewerkers en processen.
Verdedigers zetten algoritmen in om afwijkend gedrag te herkennen op laptops, servers en in cloudlogs. EDR, kort voor endpoint detection and response, waarschuwt bij verdacht procesgedrag en kan automatisch blokkeren. Ook e-mailfilters met machine learning halen kwaadaardige bijlagen er vaker uit. Deze hulpmiddelen werken het best als basismaatregelen op orde zijn.
De Europese AI-verordening legt aanbieders van algemene AI-systemen verplichtingen op om misbruik te beperken en risico’s te beheersen, op het moment van schrijven nog verder invulling krijgend. Transparantie, documentatie en veiligheidsmaatregelen worden aangescherpt. Dat helpt tegen misleiding met synthetische content, maar vervangt geen goede toegangsbeveiliging. Organisaties blijven zelf verantwoordelijk voor robuuste processen.
Europa scherpt regels aan
NIS2 brengt in 2026 meer sectoren en leveranciers onder strengere beveiligingsplichten. Bestuurders moeten aantoonbaar sturen op risico’s, continuïteit en incidentrespons. Vroege incidentmeldingen aan het CSIRT of de toezichthouder zijn verplicht, vaak binnen 24 uur. Daarna volgt een gedetailleerd rapport.
Naast NIS2 geldt de AVG met de meldplicht datalekken binnen 72 uur. In Nederland spelen het Nationaal Cyber Security Centrum (NCSC-NL) en de Autoriteit Persoonsgegevens een centrale rol. Zonder actuele logging, inventarisatie en getest herstelplan is voldoen lastig. Het rapport onderstreept dat zicht en snelheid cruciaal zijn.
Voor overheden en semipublieke instellingen zijn de gevolgen van de Europese AI-verordening concreet. Registreer AI-toepassingen, voer risicobeoordelingen uit en borg menselijk toezicht. Leg keuzes vast en houd rekening met audit en transparantie-eisen. Dit sluit aan bij NIS2-eisen rond governance en risicobeheer.
Aanbevelingen voor organisaties
Verklein de kans op binnenkomst: zet MFA overal aan, gebruik sterke en unieke wachtwoorden en train medewerkers met realistische phishing-simulaties. Patch kritieke lekken zo snel mogelijk, bij voorkeur binnen 72 uur. Schakel verouderde protocollen uit en beperk externe toegang. Automatiseer updates waar dit veilig kan.
Beperk de impact als er iets misgaat: segmenteer netwerken, werk met het principe van minste rechten en pas applicatie-whitelisting toe. Maak offline en niet-wijzigbare back-ups en test herstel maandelijks. Documenteer welke systemen als eerste hersteld moeten worden. Oefen dit met de teams die het moeten doen.
Versnel detectie en respons: zet EDR breed in en verzamel loggegevens in een centraal platform, zoals een SIEM (log- en analyseplatform) of XDR (uitgebreide detectie over meerdere systemen). Zorg voor 24/7 monitoring, intern of via een SOC (Security Operations Center). Leg een draaiboek vast voor ransomware, inclusief juridische stappen, communicatie en besliskaders over losgeld. Evalueer en verbeter na elke oefening of echt incident.
