De stad Kortrijk start dit jaar met trainingen voor hulpverleners om online oplichting beter te herkennen en aan te pakken. Het gaat om teams die dagelijks contact hebben met burgers in Kortrijk, West-Vlaanderen. De aanpak richt zich op nieuwe trucs met kunstmatige intelligentie, zoals deepfakes en nagemaakte stemmen. Er is ook aandacht voor AVG-regels en de Europese AI-verordening gevolgen overheid.
Kortrijk start training tegen fraude
Kortrijk zet een praktisch programma op voor hulpverleners en frontoffice-medewerkers. Het doel is om sneller signalen van phishing, valse webshops en geldezels te zien. Deelnemers leren vaste stappen, zoals checklists en veilige doorverwijzingen. Zo moet hulp aan slachtoffers sneller en consistenter worden.
De trainingen richten zich op situaties die vaak voorkomen. Denk aan betaalverzoeken met tijdsdruk of berichten die lijken te komen van familie of collega’s. Medewerkers leren standaardvragen te stellen en schermfoto’s veilig te bewaren. Ook is er aandacht voor het beperken van schade, bijvoorbeeld door snel contact met de bank.
De stad kiest voor korte modules die je direct kunt toepassen. Er komen casussen uit de regio en simpele beslisbomen. Waar nodig volgen e-learning en herhaling. Zo blijft de kennis up-to-date zonder lange lestijden.
AI vergroot oplichtingsrisico’s
Criminelen gebruiken generatieve systemen zoals ChatGPT van OpenAI en Google Gemini om overtuigende teksten te maken. Ook worden stemmen nagebootst met voice-cloningsoftware, zoals die van commerciële aanbieders. Deepfakes zijn bewerkte beelden of audio die echt lijken. Dit maakt neptelefoontjes en video’s geloofwaardiger.
Online oplichting is het misleiden van mensen via internet om geld of gegevens te stelen, bijvoorbeeld met phishing, valse webshops of deepfakes.
In de trainingen staan herkenbare patronen centraal. Let op spoed, geheimhouding en ongewone betaalmethoden. Ook kleine taaldetails of afwijkende URL’s geven vaak de doorslag. Medewerkers leren deze signalen rustig met burgers te doorlopen.
Er is aandacht voor sociale media en professionele platforms. Profielen kunnen snel en geloofwaardig worden nagemaakt. Hulpverleners leren hoe ze veilige kanalen kiezen voor terugkoppeling. En hoe ze burgers adviseren over het afschermen van openbare gegevens.
AVG en AI‑verordening sturen aanpak
De AVG vereist dat persoonsgegevens zuinig en veilig worden verwerkt. Dat heet dataminimalisatie en versleuteling: alleen vastleggen wat nodig is en goed beveiligen. In de praktijk betekent dit dat notities over een incident geen overbodige details bevatten, zoals rijksregisternummers. Delen gebeurt alleen met collega’s die het echt nodig hebben.
De Europese AI‑verordening (AI Act) stelt transparantie-eisen aan synthetische media. Deepfakes moeten herkenbaar zijn als bewerkt, en chatbots moeten zich als systeem kenbaar maken. Gemeenten die AI inzetten voor dienstverlening vallen snel in een hogere risicoklasse. Kortrijk richt zich nu op training, niet op geautomatiseerde besluitvorming.
Als later detectietools worden toegevoegd, is een gegevensbeschermingseffectbeoordeling (DPIA) nodig. Ook hoort daar een logboek en een duidelijk doel bij. Zo blijft de inzet proportioneel en toetsbaar. Dit helpt vertrouwen te behouden bij burgers.
Samenwerking en meldpunten versterken
Burgers worden gericht doorverwezen naar Safeonweb.be en het Centrum voor Cybersecurity België (CCB). Ook naar banken en Card Stop bij betaalkaarten. De lokale politie blijft het aanspreekpunt voor aangiften. Zo krijgt elke melding snel de juiste opvolging.
Kortrijk kan informatie bundelen op de stadswebsite en bij balies. Eenvoudige stroomschema’s helpen burgers hun volgende stap te kiezen. Denk aan “controleer de afzender”, “bel via een bekend nummer” en “doe een melding”. Duidelijke taal en pictogrammen verlagen de drempel.
Voor winkels en kleine ondernemers is er aparte uitleg. Zij lopen risico op valse facturen en nepbestellingen. Verwijzing naar hulpmiddelen van FOD Economie en sectororganisaties hoort daarbij. Zo wordt ook de lokale economie weerbaarder.
Wat burgers straks merken
Hulp wordt sneller en voorspelbaarder. Medewerkers stellen vaste, korte vragen en geven direct eerste advies. Er volgt een veilige doorverwijzing naar politie, bank of Safeonweb.be. Dat vermindert schade en schaamte bij slachtoffers.
Kwetsbare groepen krijgen extra ondersteuning. Materialen komen in duidelijke taal en waar mogelijk meertalig. Er is aandacht voor telefonische uitleg voor mensen zonder internet. Familie en mantelzorgers krijgen tips om mee te kijken.
De stad houdt bij of de aanpak werkt. Denk aan het aantal meldingen, doorverwijzingen en terugkoppelingen. Er komt feedback van hulpverleners en burgers. Zo kan Kortrijk het programma blijven aanscherpen.
