De Belgische kmo‑minister Eléonore Simonet opende deze week in Brussel de vakbeurs Cybersec Europe. Zij riep kleine en middelgrote bedrijven op om cybersecurity serieuzer te nemen. De minister koppelde de groeiende rol van AI in cyberaanvallen aan nieuwe Europese regels zoals de AI‑verordening en NIS2. Het doel: minder slachtoffers, snellere melding, en betere weerbaarheid bij bedrijven en overheden.
Kmo’s blijven kwetsbaar doelwit
Bij de opening benadrukte Simonet dat ook kleine organisaties worden geraakt door phishing, ransomware en fraude met valse facturen. Aanvallers misbruiken vaak leveranciersketens en boekhoudprocessen. Zo kan één zwakke schakel leiden tot stilstand bij meerdere bedrijven. De economische schade is groot door downtime, dataverlies en imagoschade.
Kmo’s hebben vaak minder budget en personeel voor digitale beveiliging. Daardoor blijven basismaatregelen soms liggen, zoals multifactorauthenticatie of tijdige updates. Criminelen spelen daarop in met gestroomlijnde aanvallen. Zij testen massaal dezelfde truc bij duizenden bedrijven tegelijk.
Ook toeleveranciers en cloudpartners vormen risico’s als afspraken onduidelijk zijn. Heldere contracten over patching, back‑ups en incidentmelding verkleinen dat risico. Zeker bij boekhoud- en e‑maildiensten is dit cruciaal. Zonder duidelijke rolverdeling ontstaat er tijdverlies bij een aanval.
“Hackers geven niet om de grootte van je bedrijf,” zei kmo‑minister Eléonore Simonet bij de opening van Cybersec Europe in Brussel.
AI helpt én bedreigt
Aanvallers gebruiken generatieve AI, software die nieuwe teksten of beelden maakt, om phishingberichten geloofwaardiger te maken. Deepfakes met stem of video versterken zogenoemde ceo‑fraude. Ook vertaal- en schrijfhulpen verlagen de drempel voor criminelen. Dat maakt massa‑aanvallen persoonlijker en moeilijker te herkennen.
Tegelijk helpen algoritmen bedrijven om afwijkend gedrag sneller te zien. Moderne e‑mailfilters en endpoint‑beveiliging gebruiken datamodellen om verdachte patronen te blokkeren. Zulke systemen vangen veel op, maar zijn niet foutloos. Menselijke controle en een helder incidentplan blijven nodig.
Bij AI‑beveiligingstools speelt privacy onder de AVG. Dataminimalisatie en versleuteling beperken het risico bij logbestanden en gebruikersgegevens. Controleer waar data worden opgeslagen en wie toegang heeft. Leg dat vast in een verwerkersovereenkomst met de leverancier.
De Europese AI‑verordening vraagt om transparantie, risicobeheer en security‑by‑design bij hoogrisico‑systemen. De meeste detectietools vallen niet in die categorie, maar moeten wel veilig en eerlijk omgaan met data. Maak beleid voor uitleg, logging en bias‑controle. Zo sluit techniek aan op de regels en op het vertrouwen van klanten.
NIS2 verhoogt druk
NIS2 is de Europese richtlijn die cybersecurity‑eisen aanscherpt voor middelgrote en grote organisaties in essentiële en belangrijke sectoren. Denk aan zorg, energie, transport, digitale diensten en productie. Verplichtingen gaan over risicobeheer, 24‑uurs incidentmelding en leveranciersbeveiliging. Bestuurders krijgen meer verantwoordelijkheid en toezicht wordt strenger.
In België coördineert het Centrum voor Cybersecurity België (CCB) de nationale uitwerking. In Nederland gebeurt dit via onder meer NCSC en de Wet beveiliging netwerk‑ en informatiesystemen, die voor NIS2 wordt aangepast. Op het moment van schrijven moeten organisaties aantonen dat hun processen, logging en respons op orde zijn. Boetes en audits maken naleving concreet.
Kleine bedrijven vallen vaak buiten NIS2, tenzij zij een kritieke rol hebben in een keten. Toch voelen kmo’s de gevolgen via contracten met grotere klanten. Die eisen standaarden als incidentmeldingen, back‑upbeleid en multifactorauthenticatie. Zo werkt NIS2 door in de hele economie.
Voor overheden betekent NIS2 extra plicht tot samenwerking en snelle informatie‑uitwisseling. Gemeenten en uitvoeringsorganisaties moeten hun meldprocessen stroomlijnen. Dit raakt direct aan de “Europese AI‑verordening gevolgen overheid”, omdat AI‑toepassingen in diensten veilig en uitlegbaar moeten zijn. Beleid en techniek moeten daarom tegelijk worden vernieuwd.
Start met basismaatregelen
Begin met multifactorauthenticatie, actuele updates en offline back‑ups volgens de 3‑2‑1‑regel. Zet minimale rechten aan en verwijder oude accounts. Gebruik een wachtwoordmanager en paswoorden van minimaal 12 tekens. Deze stappen voorkomen veel succesvolle aanvallen.
Versterk e‑mail met SPF, DKIM en DMARC. Dit zijn controles die misbruik van uw domein bemoeilijken. Combineer dat met korte, regelmatige bewustwordingstraining. Laat medewerkers phishing melden zonder schaamte en test processen met kleine oefeningen.
Schrijf een eenvoudig incidentplan met telefoonnummers, taken en besliscriteria. Oefen dit elk kwartaal in één uur. Zorg dat logging aanstaat op servers, endpoints en cloud. Dat versnelt forensisch onderzoek en verplichte meldingen binnen 24 uur.
Leg afspraken met leveranciers vast over patches, back‑ups, versleuteling en datalokaties. Check of uw cloudprovider uitlegt wie waarvoor verantwoordelijk is. Sluit een verwerkersovereenkomst die voldoet aan de AVG. Overweeg een cyberverzekering als aanvulling, niet als vervanging van basismaatregelen.
Meer steun en samenwerking nodig
Publieke en private samenwerking verkleint het gat tussen dreiging en capaciteit. In België bieden het CCB, Safeonweb en de Cyber Security Coalition richtlijnen en trainingen. Regionale steunregelingen helpen kmo’s met scans en advies. In Nederland ondersteunen het Digital Trust Center en het NCSC verschillende doelgroepen.
Op Europees niveau financiert het Digital Europe‑programma projecten voor weerbaarheid. Het European Cybersecurity Competence Centre coördineert kennis en innovatie. Voor AI‑toepassingen komen sandboxes die mkb‑bedrijven helpen om veilig én volgens de AI‑verordening te bouwen. Dat versnelt naleving zonder de innovatie te blokkeren.
Het tekort aan securityspecialisten blijft een structureel probleem. Micro‑credentials en korte omscholingstrajecten kunnen hier snel effect hebben. Publieke inkoop kan eisen stellen aan veilige software en diensten. Zo trekt de markt vanzelf mee richting hogere standaarden.
De boodschap uit Brussel is duidelijk: wacht niet tot regels u dwingen. Begin vandaag met basisbescherming en maak afspraken in de keten. Zet AI in waar het helpt, maar met privacy en uitlegbaarheid in gedachten. Wie nu handelt, beperkt schade en voldoet sneller aan Europese eisen.
